ZABYTKI STRZELINA

Strzelin w dobrej kondycji przetrwał niemalże do końca wojennej zawieruchy. Wyzwolenie wiązało się z zaciekłymi walkami między Armią Czerwoną i Wehrmachtem. Pożary, powstałe podczas walk i bombardowań trawiły miasto przez kilka tygodni, a zniszczenia najstarszej części miasta sięgnęły 90%.

Obecny wygląd miasta daleki jest od historycznego. Miejsce cienistych uliczek otaczających rynek z ratuszem i wieżą wyższą nawet od wrocławskiej wieży ratuszowej zajęły puste place  i powojenne budownictwo o wątpliwym uroku. Niemniej jednak można znaleźć tu ślady historii sięgające zarówno początków siedmiowiecznego miasta, jak i osadnictwa sprzed kilku tysięcy lat.

Ratusz

Najstarszy ratusz powstał najprawdopodobniej na miejscu domu kupieckiego w początkach XIV wieku. Pierwszej przebudowie został poddany dwa wieki później, ale w niedługim czasie został zniszczony przez pożar. Odbudowany w stylu renesansowym  w 1564 roku przez kolejne dwa wieki nie ulegał większym zmianom. W 1619 roku spaleniu uległa część wieży ratuszowej, która - wprawdzie odbudowana przez Melchiora Hoffmanna - ale w 1648 roku zawaliła się uszkadzając budynek. Kolejny, większy, pożar w 1706 roku ponownie niszczy dużą część ratusza i wieżę, która na odbudowę czeka trzynaście lat. Uderzenie pioruna w 1817 roku jest przyczyną obniżenia wieży oraz przebudowy całego ratusza. Zniszczony w wyniku działań wojennych ratusz i wysadzona wieża zostały rozebrane. Pozostawiony jako trwała ruina czworoboczny fragment podstawy wieży musiał czekać aż 60 lat, by "odrodzić się" ponownie. W 2004 roku wieżę i piwnice ratusza zabezpieczono przed dalszą degradacją, aby po kolejnych 6 latach podjąć odbudowę wieży przyrwacając miastu ten wyjątkowy element panoramy Strzelina.

Zwiedzanie wieży: grupy zorganizowane zwiedzają wieżę ratuszową z przewodnikiem od poniedziałku do piątku po wcześniejszej rezerwacji telefonicznej pod nr 71 39 215 43; dla turystów indywidualnych wieża jest udostępniana do zwiedzania w  następujące dni: środy i czwartki w godz. 15 – 17, niedziela (22 września) w godz. 14 - 16.30. WSTĘP WOLNY

Rotunda św. Gotarda Image

Pierwsza część kościoła, w formie rotundy, powstała około 1150 roku. Pod koniec XIII w. wieżę podwyższono oraz dobudowano do niej nawę. Dwa wieki później dodano kolejną nawę a całość przekryto dachem namiotowym. Bryłę, jaką kościół wtedy uzyskał możemy oglądać do dzisiaj.

Dom Książąt Brzeskich

Powstał w XVII wieku w miejscu istniejącego wcześniej klasztoru klarysek. Do 1675 r. był kwaterą księcia brzeskiego. Wielokrotnie przebudowywany. W latach późniejszych mieścił się w nim m.in. Urząd Podatkowy. W roku 1815, podczas walk z Napoleonem spotkali się tu car Aleksander I i król pruski Fryderyk Wilhelm III. Po roku 1945 budynek pozostał w ruinie i dopiero w latach 90-tych rozpoczęła się jego renowacja.

Kościół p.w. Najświętszej Marii Panny przy ul. Staromiejskiej

Kościół został ufundowany prawdopodobnie przez Piotra Włosta w 1130 roku. W 1264 roku komes Bogusław II stworzył tu odrębną parafię. W czasie wojen husyckich został zniszczony a po odbudowie pełnił rolę kościoła cmentarnego. Od 1548 roku prowadzony był przez szereg odłamów religijnych: protestantów, braci czeskich, ewangelików. Po ostatniej wojnie został opuszczony w wyniku emigracji wiernych tego wyznania. Odbudowano go w 1982 roku jako kościół rzymsko-katolicki.

Kościół p.w. Świętego Krzyża

Wybudowany został w XV wieku przy klasztorze klarysek. Pierwotnie gotycki, po pożarze w okresie wojny trzydziestoletniej, został przebudowany w stylu barokowym z zachowaniem zewnętrznego wyglądu. Wypełniające wnętrze rzeźby i obrazy pochodzą z XVIII wieku i są głównie dziełem Jana Józefa Klimy.

Wzgórze Maryjne

Pierwsze od strony północnej wzniesienie Wzgórz Strzelińskich. U jego podnóża rozłożyła się pierwsza osada i późniejsze miasto. Najstarsza część miasta (tzw. Stare Przeworno) leży od strony południowo-wschodniej, rozbudowa następowała ku północy gdzie powstał rynek. Być może tłumaczy to legenda, według której żona Bolka I Świdnickiego ze szczytu tego wzgórza wypuściła strzałę, a w miejscu gdzie strzała upadła został zbudowany ratusz miejski.

WZGÓRZA NIEMCZAŃSKO-STRZELIŃSKIE

Są największym członem wschodniej części Przedgórza Sudeckiego, w postaci lekko sfalowanego terenu. Poszczególne pagóry tworzą niewielkie pasma wzniesień. Takie ukształtowanie wynika z faktu, że obszar ten powstał w czasie najstarszych ruchów górotwórczych i nie podlegał zmianom w czasie późniejszych fałdowań (wydźwignięcie Sudetów spowodowało powstanie uskoku brzeżnego między nimi a Przedgórzem). Ostateczny wygląd Wzgórza otrzymały w okresie epoki lodowcowej, kiedy to lądolód skandynawski naniósł we wszystkie doliny i obniżenia grubą warstwę osadów.

Dobre gleby, niezbyt wielkie różnice wysokości, sprzyjały wczesnemu osadnictwu na przedgórzu, co z kolei spowodowało daleko posunięte zmiany pierwotnego krajobrazu. Wcześnie wycięto większość lasów, pozostały tylko nieliczne większe skupiska leśne we Wzgórzach Krzyżowych, Dębowych i Strzelińskich, w ich partiach szczytowych.

Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie mają (jak całe Sudety) skomplikowaną budowę geologiczną. W północnej i zachodniej części są zbudowane z sjenitów, serpentynitów, magnezytów, wapieni i łupków krystalicznych. Centralną część tworzą sjenity prekambryjskie. Wzgórza Strzelińskie tworzą przede wszystkim granity intrudujące w starsze łupki krystaliczne, wapienie, bazalt i kaolin. W wielu miejscach można spotkać kamienie półszlachetne nadające się do obróbki jubilerskiej (np. kryształy górskie w Jegłowej).

Sieć szlaków turystycznych

CIEKAWE MIEJSCA

Gromnik (393 m) - najwyższe wzniesienie Wzgórz Strzelińskich. Na szczycie ruiny niemieckiego schroniska, które zostało wysadzone pod koniec wojny. Wiąże się z tym wiele legend, na przykład, że na sam szczyt prowadzą korytarze podziemne ze Strzelina, czy że wysadzenie schroniska miało na celu zabezpieczenie ukrytych skarbów. Na szczycie rośnie potężny dąb, który mógłby pewnie wiele opowiedzieć... Dojście szlakiem czerwonym ze Strzelina, lub z drugiej strony - z Ziębic, lub szlakiem żółtym z Białego Kościoła.

Henryków - wieś nad Oławą słynna z istniejącego od XIII w. opactwa Cystersów; oprócz samego opactwa warto obejrzeć park i ogród opacki;w XIII w. powstała tu także Księga Henrykowska, wspaniały zabytek polskiego piśmiennictwa średniowiecznego (obecnie w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu).

Kamieniołom granitu w Gębczycach - położony w lesie; w tej chwili nie eksploatowany i zalany wodą. Kamieniołom granitu w Strzelinie - największe w Europie i drugie na świecie. Potężne wyrobisko o głębokości ok. 120 m z poniemieckimi wieżami wydobywczymi.

Kamieniołom kwarcu w Jegłowej - jest miejscem wypraw zbieraczy kamieni. Można tu znaleźć przede wszystkim kryształy górskie. W okolicach znajdują się również stanowiska, gdzie można znaleźć granaty i inne ciekawe minerały.

Muszkowicki Las Bukowy - rezerwat leśny, utworzony w 1966 r., o pow. 16,43 ha. Obejmuje fragment pierwotnego lasu bukowego. Oprócz buków można tu znaleźć dęby bezszypułkowe, jawory, świerki, jesiony, wiązy górskie i lipę drobnolistną. Również bogate są niższe partie lasu.

Niemcza - jedno z najstarszych miast na Śląsku. W VIII w. istniał tu już gród obronny a w 990 gród kasztelański. W 1017 gród wsławił się obroną przed najazdem niemieckiego cesarza Henryka II. Przy warowni rozwijało się takżę miasto, które w 1282 r. otrzymało od księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa prawa miejskie. Dalsze losy miasta podobnie jak innych miast śląskich wiążą się z licznymi wzlotami i upadkami podczas wojen husyckich (XV w.), wojny 30-letniej (XVII w.) i innych. Dziś można tu zobaczyć odrestaurowane w 1930 r. mury miejskie oraz barokowe kamieniczki (przebudowane w XIX w.). W dzielnicy Wojsławice znajduję się park botaniczny (4 ha) z dużym zespołem rododendronów.

Nowoleska Kopa (291 m) - szczyt z wieżą widokową; przy dobrej widoczności można stąd zobaczyć nawet Wrocław.

Ogród Dendrologiczny w Wojsławicach - największe w Polsce skupisko różnych odmian rododendronów i azalii, poza nimi odmiany egzotyczne takie jak bambus, sosna japońska i kalifornijska, świerk kaukaski; najlepiej przyjechać tu w maju - okresie kwitnienia.

Ostra Góra (362 m) - z wieżą widokową; góruje nad Niemczą.

Skałki Stoleckie - są ścisłym rezerwatem owadów, utworzonym w 1965 r. na obszarze 2,03 ha. Położony na szczycie Góry Wapiennej (395 m) stanowi najdalej na północ wysunięte stanowisko obrostki murówki (czarnej pszczoły), oraz innych, rzadkich gatunków owadów i roślin.